Corsica én Vlaanderen: respect voor de taal is respect voor de mens

Door Mark Demesmaeker op 7 juni 2013, over deze onderwerpen: Regio's in Europa

"De Republiek heeft slechts één taal en dat is het Frans, en het is daarom ondenkbaar dat er op een deel van ons grondgebied een tweede officiële taal wordt erkend." Deze korte boodschap had Manuel Valls, minister van Binnenlandse Zaken van de Franse republiek, voor het Corsicaanse volk bij zijn bezoek aan het eiland deze week. Net nu de Corsicaanse assemblee met een ruime democratische meerderheid besliste om er de status van het Corsicaans op te waarderen tot een officiële taal.

De uitspraak zorgde voor heel wat ophef. François Alfonsi, Corsicaans collega-Europarlementslid voor de Europese Vrije Alliantie (EVA), waarschuwde in een opiniestuk voor het gevaar dat uitgaat van dergelijke ultra-jacobijnse en 19de-eeuws centralistische opvattingen die Valls en bij uitbreiding de socialistische regering van Hollande eropna houden. Ook Vlaanderen weet over dat soort opvattingen mee te spreken.

Eenheidstaal, onder onzachte dwang
Eerst was er de toon. Dwingend en arrogant. Net zoals vroeger, toen ultra-centralistische haviken à la Jean-Pierre Chevènement en Charles Pasqua de plak zwaaiden in Parijs. Chevènement, een Zwitser die zijn geboortenaam Schwennemann in een vlaag van patriottisme liet verfransen, week geen duimbreed af van zijn anticorsicaanse ingesteldheid: "Al vragen 200 000 Corsicanen me om autonomie, ze krijgen het nooit." Toegevingen aan Corsica stonden voor hem synoniem aan landverraad. Toen toenmalig premier Jospin enkele decennia geleden een té tolerante houding aannam in de onderhandelingen met de Corsicanen, stapte Chevènement simpelweg op. Echter niet vooraleer hij zijn rechterhand, Bernard Bonnet, aanstelde als prefect van Corsica. Bonnet, die gewend was om de vuile werkjes voor de Franse staat op te knappen, voerde zijn taak met verve uit. Zijn naam roept in Corsica uitsluitend weerzin op. Het is een constante in de Franse geschiedenis: het Frans is overal in Frankrijk opgelegd als enige taal, desnoods met onzachte dwang. De historische streektaal van regio’s als Frans-Vlaanderen, Bretagne, Catalonië en Occitanië werd actief verdrongen ten voordele van de Franse eenheidstaal.

In naam van de vrijheid
Dan is er de inhoud. "Het is ondenkbaar dat een deel van het grondgebied een tweede officiële taal heeft." We moeten al ver teruggaan in de tijd om in Europa nog dergelijke opvattingen terug te vinden. Naar 1830 bijvoorbeeld, bij de oprichting van de Belgische staat. Ook België zou een Franstalige eenheidsstaat worden. De Vlaamse Beweging heeft dit kunnen verhinderen. Omdat het oorspronkelijke opzet niet lukte, kreeg het Nederlands officiële erkenning. Enkel in Vlaanderen. Een algemene tweetaligheid in België werd door de Franstaligen van de hand gewezen, omdat Wallonië op zijn grondgebied geen Nederlands naast het Frans wilde tolereren. De Corsicanen hebben alvast minder geluk gehad dan de Vlamingen. Erkenning zit er voor hen nog niet in. Merkwaardig toch hoe het territorialiteitsprincipe van de Franse centrale staat zelfs voor ‘progressieve’ socialistische leiders heilig is. Als wij in de Vlaamse Rand voorzichtig respect vragen voor de status van onze taal op ons grondgebied, vliegen beschuldigingen van onverdraagzaamheid, ondemocratisch gedrag en taalracisme ons rond de oren in naam van de ‘vrijheid’. Voor Franstaligen geldt het territorialiteitsprincipe vaak alleen op hun eigen grondgebied, niet op dat van een ander. De houding van vele Franstaligen in de Vlaamse Rand en Brussel, met de bedreigde positie van het Nederlands tot gevolg, en het Franse centralisme ten aanzien van de eigen historische regionale talen in Frankrijk: ze liggen in elkaars verlengde.

Eenheid in verscheidenheid
Opvallend in dit verhaal over taal, cultuur en identiteit is het schrille contrast tussen de centralistische visie van de Franse staat en de idealen van de EU. "Eenheid in verscheidenheid" is de prachtige leuze van de Unie. Dit houdt respect en waardering in voor de rijke verscheidenheid aan historische talen en culturen overal in Europa, waar ze binnen de grenzen van hun regio ook officiële erkenning verdienen. Van Vlaanderen tot Corsica, van Wales tot Catalonië. Bij die waardering en erkenning voor de taal begint namelijk ook het respect voor de mens die ze spreekt.

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is